હિપ ટેન્ડોનાઈટિસ એટલે હિપની આસપાસની સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડતા ટેન્ડન (Tendon) માં સોજો અથવા ઝાલ આવવો. આ સમસ્યા મોટાભાગે વારંવાર એકસરખી ચળવળ કરવાથી, અતિશય કસરત, અચાનક ઈજા અથવા સ્નાયુઓમાં અસંતુલન હોવાને કારણે થાય છે.
હિપ ટેન્ડોનાઈટિસ થવાના મુખ્ય કારણો :
- દોડવું, સાયકલ ચલાવવું કે સીડીઓ ચઢવા જેવા વારંવારના કસરતો
- અચાનક વધુ કસરત શરૂ કરવી
- ખોટી સ્થિતિ (Posture) અથવા ચાલવાની પદ્ધતિ
- હિપ, થાઈ કે કોર સ્નાયુઓમાં કમજોરી
- હિપ પર સીધી ઈજા થવી
હિપ ટેન્ડોનાઈટિસના પ્રકાર :
- ઇલિયોપ્સોઆસ ટેન્ડોનાઈટિસ (Iliopsoas Tendonitis) – હિપના આગળના ભાગમાં દુખાવો (ખાસ કરીને ડાન્સર કે દોડવીરોમાં).
- ગ્લુટિયલ ટેન્ડોનાઈટિસ (Gluteal Tendonitis) – હિપના બાજુના ભાગમાં દુખાવો.
- હેમસ્ટ્રિંગ ટેન્ડોનાઈટિસ (Hamstring Tendonitis) – હિપના પાછળના ભાગ કે થાઈમાં દુખાવો, ખાસ કરીને વાળતી વખતે.
લક્ષણો
- હિપ કે જાંઘના ભાગમાં દુખાવો (તીવ્ર કે મંદ)
- સવારે ઊઠતાં કઠોરપણું
- ટેન્ડન પાસે સૂજન કે સ્પર્શ કરતા દર્દ
- સીડીઓ ચઢતાં કે દોડતાં વધારે દુખાવો
- ચાલવામાં કે હલનચલનમાં મર્યાદા અનુભવવી
નિદાન (Diagnosis)
- ડૉક્ટર દ્વારા શારીરિક તપાસ
- જરૂરી હોય તો અલ્ટ્રાસાઉન્ડ કે એમ.આર.આઈ. સ્કેન કરીને ખાતરી કરવામાં આવે છે.
સારવાર
✅ આરામ – વધારે ભારવાળા કામ કે કસરત ટાળવી
✅ બરફની થેરાપી (Ice Pack) – 15-20 મિનિટ, દિવસમાં 2-3 વાર
✅ દવાઓ – દુખાવો અને સોજા માટે એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરી દવાઓ
✅ ફિઝિયોથેરાપી – હિપ, ગ્લુટ્સ અને કોર સ્નાયુઓને મજબૂત કરવા માટે ખાસ વ્યાયામ
✅ હળવી ગરમીની થેરાપી – તીવ્ર દુખાવો ઓછો થયા પછી stiffness દૂર કરવા
✅ કોર્ટિકોસ્ટેરોઇડ ઇન્જેક્શન – ગંભીર પરિસ્થિતિમાં ઉપયોગી
ઘરગથ્થુ કાળજી
- યોગ્ય વજન જાળવવું
- કસરત પહેલાં વાર્મ અપ અને કસરત પછી સ્ટ્રેચિંગ કરવું
- લાંબા સમય સુધી એકસરખી પોઝિશનમાં ન બેસવું
- હળવા વ્યાયામથી સ્નાયુઓ મજબૂત બનાવવું