Posted By : Dr. Pooja Lakhani | Pediatric Ophthalmologist
બાળકોમાં Amblyopia (Lazy Eye) – લક્ષણો અને ઉપચાર
આ રોગમાં એક આંખથી મળતી દૃષ્ટિ મગજ સુધી પૂરતી સારી રીતે નથી પહોંચતી. સામાન્ય રીતે એક આંખ દેખાય છે પણ બીજી આંખ ધીમે ધીમે કમજોરી બની જાય છે.
Amblyopia સામાન્ય રીતે Strabismus (crossed eyes) અથવા દૃષ્ટિ ખામી (refractive errors) ના કારણે થાય છે. જો સમયસર સારવાર ન મળે તો દૃષ્ટિ કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.
Amblyopia ના કારણો:
- Strabismus (crossed eyes) – જ્યારે એક આંખ યોગ્ય દિશામાં નથી જોઈ રહી.
- Refractive errors (દૂરદશા, નીકટદશા, આસટીગ્મેટિઝમ) – એક આંખમાં દૃષ્ટિ ખામી વધારે હોય અને બીજી ઓછા.
- Congenital cataract – જન્મ વખતે આંખમાં દૃષ્ટિમાં અવરોધ.
લક્ષણો:
- એક આંખનો દૃષ્ટિ ખોટો લાગે અથવા બાળક એક આંખથી વધુ જોવાનો પ્રયત્ન કરે.
- વાંચન કે રમતમાં ધ્યાન ન આપવું.
- આંખ રગડવી અથવા આવડતી નજર ન હોવી.
Amblyopia નો ઉપચાર:
- ચશ્મા પહેરવી (જો refractive error હોય).
- આંખનું પેચ (patching therapy) – વધુ તાકતવાળી આંખ પર પેચ લગાડીને ઓછી દૃષ્ટિવાળી આંખને મજબૂત બનાવવી.
- એટ્રોપિન ડ્રોપ્સ – પેચની જગ્યાએ ઉપયોગ કરી શકાય છે, આ વધુ તાકતવાળી આંખને થોડી ધૂંધી બનાવે છે જેથી કમજોર આંખ જોરથી કામ કરે.
- શસ્ત્રક્રિયા – જો strabismus અથવા cataract હોય તો.
Refractive Errors શું છે?
જ્યારે આંખ પ્રકાશને યોગ્ય રીતે ઝીલીને રેટિના પર સ્પષ્ટ છબી ન બનાવી શકે, ત્યારે તેને "રિફ્રેક્ટિવ એરર" કહેવાય છે. આ બિનજરૂરી રીતે નજદીક કે દૂરની વસ્તુઓ અસ્પષ્ટ લાગે છે.