1. હાથ ધોવો
- ઘા પર હાથ લગાડતા પહેલા હાથને સારી રીતે સાબુ-પાણીથી ધોઈ લો.
2. લોહી રોકવું
- જો લોહી વહે છે તો સ્વચ્છ રૂમાલ, કોટન કે ગોઝ પેડથી દબાણ આપો.
- લોહી સામાન્ય રીતે 5–10 મિનિટમાં ધીમું થઈ જાય છે.
3. ઘા સાફ કરવો
- ઘાને સાફ પાણીથી ધોઈ લો જેથી ધૂળ, માટી, જીવાણુ દૂર થઈ જાય.
- જરૂર પડે તો હળવા સાબુનો ઉપયોગ કરી શકાય, પણ ઘા અંદર સુધી ઘસવું નહિ.
ઘરગથ્થું ઉપચાર ઘા માટે :
1. હળદર (Turmeric)
- હળદરમાં કુદરતી એન્ટિસેપ્ટિક અને એન્ટીબેક્ટેરિયલ ગુણ હોય છે.
- ઘા સાફ કર્યા પછી હળદરનો પાવડર સીધો લગાવો.
- લોહી રોકવામાં અને ચેપ અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
2. મધ (Honey)
- મધમાં એન્ટીબેક્ટેરિયલ પ્રોપર્ટી હોય છે.
- ઘા પર થોડું મધ લગાવવાથી ચેપ ઓછો થાય છે અને ઘા ઝડપથી ભરાઈ જાય છે.
3. એલોઅવેરા (Aloe Vera)
- એલોઅવેરા જેલ ઘા પર લગાવવાથી સોજો અને દુખાવો ઘટે છે.
- ચામડી ઝડપથી નવી બને છે.
4. લસણ (Garlic)
- લસણનો રસ બેક્ટેરિયા સામે રક્ષણ આપે છે.
- થોડું લસણનો પેસ્ટ ઘા પાસે લગાવી શકો (પણ વધારે વાર ન રાખવું, ચામડી બળી શકે).
5. નાળિયેર તેલ (Coconut Oil)
- નાળિયેર તેલમાં એન્ટીફંગલ અને એન્ટીબેક્ટેરિયલ ગુણ હોય છે.
- ઘા સાફ કર્યા પછી પાતળું નાળિયેર તેલ લગાવવાથી ચામડી સૂકાય નહિ અને ઈન્ફેક્શનથી બચે છે.
6. કાંદા/ડુંગળી (Onion)
- કાંદામાં કુદરતી એન્ટીબેક્ટેરિયલ તત્વ હોય છે.
- કાંદાનો રસ થોડો સમય ઘા પર લગાવી શકાય છે.
- ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો
- ઉપચાર કરતા પહેલા ઘા સારી રીતે ધોઈ સાફ કરવો ખૂબ જરૂરી છે.
- આ ઘરગથ્થું ઉપચાર માત્ર નાના ઘા માટે છે.
- જો ઘા મોટો, ઊંડો કે ચેપવાળો હોય તો તરત જ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી.