વિટામિન B12, જેને કોબાલામિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, શરીર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તે નરવસ સિસ્ટમના યોગ્ય કાર્ય, લોહીની યોગ્ય રચના અને ઊર્જા ઉત્પાદન માટે જરૂરી છે. B12 આપણા શરીરમાં સ્વતંત્ર રીતે નથી બનેતો, તેથી તેને ખોરાક અથવા પૂરક રૂપે લેવું આવશ્યક બને છે.
વિટામિન B12 ના મુખ્ય કાર્યો :
- લોહી બનાવવામાં સહાયરૂપ:
B12 રેડ બ્લડ સેલ્સની રચનામાં મદદ કરે છે. તેનું અભાવ થવાથી એનિમિયા (લોહીની ઉણપ) થઈ શકે છે.
- મગજ અને નસોની તંદુરસ્તી:
B12 નસોની આસપાસના માયેલિન શીટને જાળવવામાં મદદ કરે છે, જે નસોને સુરક્ષિત રાખે છે.
- ઊર્જા ઉત્પાદન:
B12 શરીરમાંcarbohydrates, proteins અને fatsને ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.
- DNA સંશ્લેષણ:
B12 DNA બનાવવાની પ્રક્રિયામાં ભાગ લે છે, જે દરેક કોષના વિભાજન અને વૃદ્ધિ માટે જરૂરી છે.
વિટામિન B12 ક્યાંથી મળે?
B12 મુખ્યત્વે વનજન્ય ખોરાકમાં મળે છે. શાકાહારીઓ માટે તે વધુ ધ્યાન આપવાની બાબત છે.
-B12સમૃદ્ધ ખોરાક: દૂધ અને દૂધથી બનેલા ઉત્પાદનો (દહીં, પનીર)
- ઈંડા
- માછલી (ટ્યુના, સેલ્મન)
- માંસ (ચિકન, મટન)
- ફોર્ટિફાઈડ અન્નજ (B12 થી સમૃદ્ધ બનાવેલા ખાદ્ય પદાર્થો)
- વિટામિન B12 સપ્લિમેન્ટ્સ (જ્યાં જરૂર પડે ત્યાં)
વિટામિન B12 ની ઉણપના લક્ષણો:
- થાક લાગવો અને ઊર્જાની ઉણપ
- સ્મૃતિ શક્તિમાં ઘટાડો
- હાથપગમાં સુન્નતા અથવા ચૂભતા લાગવી
- ચક્કર આવવા
- મોંમાં ઝાલા અથવા જીભ દુખાવા
- ચીડિયાળપણા અથવા ડિપ્રેશન
કોણોને વધુ જોખમ હોય છે?
- શાકાહારીઓ અને vegan લોકો
- વયસ્કો (ઓછી એસીડિટી હોવાને કારણે શરીર B12 શોષી શકતું નથી)
- ગર્ભવતી સ્ત્રીઓ
- પેટ સંબંધિત રોગો (જેમ કે Celiac, Crohn’s)
- B12 શોષણમાં અસમર્થ દવાઓ લેતા લોકો (જેમ કે મેટફોર્મિન, એન્ટાસિડ)
ઉપચાર અને પૂરક : વિટામિન B12 ની ઉણપ હોવા પર ડોક્ટર ઇન્જેક્શન કે ટેબલેટ રૂપે પૂરક આપશે. ઘણી વખત નિયમિત ડોઝ જરૂરી હોય છે.