ડાયેરિયા (Diarrhea / અતિસાર / પાતળા મળ) એ પરિસ્થિતિ છે જેમાં મળ ઢીલો, પાણી જેવો વારંવાર જાય છે. બાળકો અને મોટા લોકો બંનેમાં થઈ શકે છે.
ડાયેરિયા થવાના સામાન્ય કારણો :
- બેક્ટેરિયલ / વાયરસ ઇન્ફેક્શન
- બગડેલું કે અસ્વચ્છ ખોરાક-પાણી
- દવાઓના સાઈડ ઇફેક્ટ (જેમ કે એન્ટીબાયોટિક્સ)
- પાચન તંત્રની બીમારીઓ (IBS, ક્રૉહન્સ, વગેરે)
- ફૂડ એલર્જી અથવા ફૂડ પોઈઝનિંગ
ઘરગથ્થાં ઉપચાર :
A. પાણી અને ઓ.આર.એસ. (ORS)
વારંવાર પાણી, ઓઆરએસ, નાળિયેર પાણી પીવું → ડિહાઇડ્રેશન ટાળવા.
ઘરેલું ઓઆરએસ: 1 લીટર ઉકાળેલા ઠંડા પાણીમાં → 6 ચમચી ખાંડ + ½ ચમચી મીઠું.
B. હળવો આહાર (BRAT ડાયેટ)
- Banana (કેળું)
- Rice (સાદા ભાત)
- Apple (ઉકાળેલું / મેશ્ડ)
- Toast (સુકા બ્રેડ/ખાખરા)
C. છાશ અને દહીં
દહીંમાં પ્રોબાયોટિક્સ હોવાથી પેટના સારા જીવાણુ ફરી ઊભા થાય છે.
D. જામફળના પાનનો કઢી
જામફળના નરમ પાન ઉકાળી પીવાથી ડાયેરિયામાં ફાયદો કરે છે.
E. ધાણા – જીરું – સૂંઠ
આ ત્રણનો કઢી → પાચન સુધારે છે અને ડાયેરિયા ઘટાડે છે.
ટાળવું :
- તેલિયું, મસાલેદાર ખોરાક
- દૂધ (જોકે દહીં-છાશ ચાલે)
- કેફીન, કોલ્ડ્રિન્ક, આલ્કોહોલ
- કાચું કે બગડેલું ખોરાક
ડૉક્ટર પાસે ક્યારે જવું જોઈએ?
- બહુ જ પાણી જેવો, વારંવાર મળ જવો
- તાવ, ઉલટી, પેટમાં ભારે દુખાવો
- મળમાં લોહી કે કાળો રંગ
- નાનાં બાળકો અથવા વૃદ્ધોમાં તુરંત પાણીની કમી (ડિહાઇડ્રેશન – હોઠ સૂકાઈ જવા, પેશાબ ઓછો થવો)
- ડાયેરિયા 2–3 દિવસથી વધુ ચાલે