કબજિયાત (Constipation) આજકાલ ખૂબ સામાન્ય સમસ્યા છે. પાચન તંત્રમાં ખોરાક ધીમે હલનચલન કરે, પૂરતું પાણી-ફાઈબર ન મળે કે જીવનશૈલી અનિયમિત હોય ત્યારે કબજિયાત થાય છે.
કબજિયાતના સામાન્ય કારણો :
- પાણી ઓછું પીવું
- ફાઈબર ઓછું લેવો (શાકભાજી, સલાડ, ફળો ઓછા ખાવા)
- લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવું, કસરત ન કરવી
- વધારે તેલિયું, જંક ફૂડ, ફાસ્ટ ફૂડ
- દવાઓના સાઈડ ઇફેક્ટ (જેમ કે આયર્ન કે કેલ્શિયમ ટેબ્લેટ્સ)
- તણાવ, ચિંતા
ઘરગથ્થાં ઉપાય :
A. પાણી પૂરતું પીવું
- દિવસમાં ઓછામાં ઓછા 8–10 ગ્લાસ ગરમ/સામાન્ય પાણી પીવું.
B. ફાઈબરયુક્ત આહાર
- ગાજર, કાકડી, લીલું સલાડ, પપૈયું, સફરજન, કેળું, છાશ, દાળિયા.
- અનાજમાં ઘઉંના બદલે આખા અનાજ (whole grains).
C. બીજ
- ઈસબગોલ (Isabgol) – 1 ચમચી રાત્રે ગરમ પાણી/દૂધ સાથે.
- અલસીના બીજ, તલ, સબજાના બીજ.
4. હળવા ઘરગથ્થાં નુસખા
- રાત્રે સુતા પહેલા ગરમ દૂધમાં 1–2 અંજિર (figs) ભીંજવી ખાવા.
- કિસમિસ (raisins) રાત્રે પાણીમાં ભીંજવી સવારે ખાવા.
- એલોઅ વેરા જ્યૂસ અથવા ત્રિફળા ચર્ણ (આયુર્વેદિક).
5. વ્યાયામ અને યોગ
- દરરોજ 20–30 મિનિટ ચાલવું.
- યોગમાં પવનમુક્તાસન, ભુજંગાસન, માલાસન ખાસ ફાયદાકારક.
6. નિયમિત સમય પર જવું
- રોજ સવારે ચોક્કસ સમયે ટોયલેટ જવાની ટેવ પાડો.
- ટોયલેટની ઈચ્છા દબાવવી નહીં.