આધુનિક જીવનશૈલી અને અનિયમિત ખોરાક-પીણાના કારણે ઘણા લોકો “એસીડીટી” જેવી પાચન સંબંધિત તકલીફથી પીડાઈ રહ્યા છે. એસીડીટી (Acidity) એટલે કે પેટમાં વધુ આમ્લ (એસિડ) ઉત્પન્ન થવાથી થતી અગ્નિસાર, છાતીમાં જલન, ખટ્ટી ડકારો જેવી સમસ્યાઓ.
શરીરમાં એસિડ ઉત્પત્તિ કેવી રીતે થાય છે?
પેટની દિવાલમાં સ્થિત ‘પેરીટિયલ કોષો (Parietal cells)’ નામના કોષો હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ (HCl) બનાવે છે. તે પાચનયંત્રને ખોરાક પચાવવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે ખોરાક યોગ્ય સમયે ન લઈએ, ખાલી પેટ રહેવું, કે તીખું-મસાલેદાર ખાઈએ ત્યારે આ એસિડ વધારે બને છે અને અસંતુલન ઊભું થાય છે.
એસીડીટી થવાના મુખ્ય કારણો:
- સમયસર ન ખાવું અથવા ખાલી પેટ રહેવું
- વધુ તીખું, મસાલેદાર કે તળેલું ખાવું
- ધૂમ્રપાન અને मद્યપાન
- વધુ ચા-કોફી કે સોફ્ટ ડ્રિંક પીવું
- સતત તણાવ અને ઊંઘની ખોટ
- ઘણી વાર ઓછી કસરત અથવા શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ
લક્ષણો:
- છાતીમાં અથવા પેટમાં જલન
- ગળામાં ખટાશ કે ઉલટીની લાગણી
- ખાવા પછી પેટ ભરેલું લાગવું
- ખટ્ટી કે કડવી ડકારો
- પેટ ફૂલો કે ગેસની સમસ્યા
એસીડીટીના લાંબા સમય સુધી રહેવા પર થતી પરેશાનીઓ:
- ગળામાં ચાંટા, દુખાવો
- અવાજ ખરાબ થવો
- ઊંઘમાં ખલેલ (સરસ ઊંઘ ન આવવી)
- કફ જેવી લાગણી
- પેટમાં અલ્સર
- ઈસોફેગસમાં ઘાવ કે સંકોચન
- ખોરાક ગળી ન શકવો
દૈનિક જીવનમાં સુધારણા:
1. ભોજન સંબંધિત:
- સવારમાં નાસ્તો અવશ્ય લો
- દિવસમાં 3-4 વખત થોડું-થોડું ખાવું
- ખાવા પછી સીધું સુવી નહીં (ઘંટેક માટે બેઠા રહો)
- મધરાતે ખાવાની આદત ટાળો
- ઓઈલ અને મસાલાનો ઉપયોગ ઓછો કરો
જીવનશૈલી:
- નિયમિત વ્યાયામ કરો
- સૂવાના 2 કલાક પહેલા ભોજન લેવો
- દફ્તર કે ઘરના તણાવથી દૂર રહેવા યોગ/ધ્યાન કરો
- વધારે કોફી, ચા, કોલ્ડડ્રિંકથી બચો