માનવ શરીરની અંદર કુદરતી રીતે ૫ થી ૬ લિટર લોહી હોય છે. જ્યારે આપણે રક્તદાન કરીએ છીએ, ત્યારે સામાન્ય રીતે માત્ર ૩૫૦ થી ૪૫૦ મિલીલીટર (એક યુનિટ) લોહી જ લેવામાં આવે છે. આપણા શરીરની અંદર આટલું લોહી ફરીથી કુદરતી રીતે ખૂબ જ ઓછા સમયમાં પૂરું થઈ જાય છે. પુખ્ત અને સ્વસ્થ શરીર થોડાં જ અઠવાડિયામાં નવા રક્ત કોષો (Red Blood Cells) બનાવી લે છે.
શારીરિક સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદા
હૃદયરોગનું જોખમ ઘટે છે: નિયમિત રક્તદાન કરવાથી લોહીની સ્નિગ્ધતા કે જાડાઈ ઓછી થાય છે, જેનાથી બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં રહે છે અને હાર્ટ એટેક કે સ્ટ્રોકનો ખતરો ઘટે છે.
આયર્નનું સંતુલન: શરીરમાં આયર્નનું પ્રમાણ વધુ પડતું વધી જાય તો તે ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ અને હૃદયની પેશીઓને નુકસાન કરે છે. રક્તદાન કરવાથી વધારાનું આયર્ન કંટ્રોલમાં રહે છે.
લિવરનું રક્ષણ: લોહીમાં આયર્નનું સ્તર સંતુલિત રહેવાથી લિવર પરનું દબાણ ઘટે છે અને લિવર સંબંધિત ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ ઓછું થાય છે.
ફ્રી મેડિકલ ચેકઅપ: રક્તદાન કરતા પહેલા દાતાનું બ્લડ પ્રેશર, હિમોગ્લોબિન, વજન અને એચઆઈવી કે હેપેટાઈટીસ જેવા રોગો માટે નિઃશુલ્ક ટેસ્ટ થાય છે, જે સ્વાસ્થ્યની સચોટ માહિતી આપે છે.
માનસિક અને ભાવનાત્મક ફાયદા
આત્મસંતોષ: કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિનો જીવ બચાવ્યાનો આનંદ મનને અસીમ સંતોષ અને સકારાત્મક ઊર્જા આપે છે.
માનસિક તણાવ ઓછો થાય: પરોપકારની આ ભાવના મગજમાં ખુશીના હોર્મોન્સ વધારે છે, જેનાથી સ્ટ્રેસ લેવલ ઘટે છે.
રક્તદાન માટે કોણ પાત્ર છે?
ઉંમર: ૧૮ થી ૬૫ વર્ષની વચ્ચેની કોઈપણ સ્વસ્થ વ્યક્તિ રક્તદાન કરી શકે છે.
વજન: દાતાનું વજન ઓછામાં ઓછું ૪૫ કિલોગ્રામ હોવું જરૂરી છે.
સમયગાળો: પુરુષો દર ૩ મહિને અને મહિલાઓ દર ૪ મહિને સુરક્ષિત રીતે રક્તદાન કરી શકે છે.