CPR એ જીવ બચાવવાની મહત્વપૂર્ણ તકનીક છે, જે હૃદય અથવા શ્વસન અટકવાના કિસ્સામાં જીવ બચાવવા માટે ઉપયોગ થાય છે. પરંતુ દરેક પરિસ્થિતિમાં CPR આપવી યોગ્ય નથી. કેટલાક પરિસ્થિતિઓમાં CPR આપવાથી નુકસાન પણ થઈ શકે છે.
1. પ્રકૃતિથી મૃત્યુ થયું હોય
જો વ્યક્તિનું મૃત્યુ સ્પષ્ટ છે, જેમ કે rigor mortis (મૃત્યુકાળીની પેશીઓનું કઠોર થવું), સખત દાઘ અથવા મગજનું સંપૂર્ણ નુકસાન, તો CPR આપવી અવ્યર્થ છે.
2. “Do Not Resuscitate” (DNR) નો આદેશ હોય
કેટલીક વ્યક્તિઓ અથવા તેમના પરિવારજનોએ DNRનો નિર્દેશ આપ્યો હોય, જેમાં CPR ન આપવાનો ફરજિયાત નિર્ણય હોય છે.
3. જીવનશૈલી, બિમારી અથવા સ્થિતિ
- કેટલીક ગંભીર અને અપ્રતિકાર્ય બીમારીઓ (જેમ કે terminal cancer, advanced organ failure) માં CPR આપવું વ્યર્થ અને દુખદાયક હોઈ શકે છે.
- CPR આપવાથી હાડકાં, અંગો અથવા પેશીઓમાં નુકસાન થાય તેવી સંભાવના હોય છે.
4. સલામતીની સમસ્યા
જો CPR આપનાર વ્યક્તિ અથવા વાતાવરણ સુરક્ષિત નથી (જેમ કે વીજળીના તાર પર પાણી, આકસ્મિક ટ્રાફિક એરિયા), તો પહેલાં સલામતી સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી છે.
5. ઉપચાર વિના અસ્તિત્વી ક્ષિતિજ
જો હૃદય અથવા શ્વસન પુનઃપ્રાપ્ત ન કરી શકે તેવી સ્થિતિ સ્પષ્ટ હોય, તો CPR વ્યર્થ હોઈ શકે છે.
નોંધ: CPR આપતી વખતે સલામતી, તાલીમ અને વ્યક્તિની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે.