આજકાલ ખૂબ લોકપ્રિય બનેલા પ્રોટીન પાવડરનો ઉપયોગ ખાસ કરીને વ્યાયામ કરનારા લોકોમાં જોવા મળે છે. મસલ્સ બનાવી શકાઈ, વજન વધારી શકાય અને શરીરને પૂરતું પ્રોટીન મળી રહે એ માટે લોકો પ્રોટીન પાવડર લે છે. પરંતુ શું પ્રોટીન પાવડરનું સેવન યકૃત (લિવર) માટે સુરક્ષિત છે?
પ્રોટીન પાવડર શું છે?
પ્રોટીન પાવડર વિવિધ સ્ત્રોતમાંથી બનાવાય છે જેમ કે:
- વ્હે (દૂધમાંથી બનેલું)
- સોયા
- મટર (પીલી દાળ)
- કેસિન
- એગ વ્હાઇટ
આ પાવડરમાં ઉચ્ચ પ્રમાણમાં પ્રોટીન હોય છે અને ઘણીવાર અન્ય પોષક તત્ત્વો પણ ઉમેરવામાં આવતા હોય છે.
યકૃત પર પ્રભાવ
સાધારણ સ્વસ્થ યકૃત ધરાવતા વ્યક્તિ માટે માપદંડ પ્રમાણે લેવાતા પ્રોટીન પાવડરથી સામાન્ય રીતે નુકસાન થતું નથી. પરંતુ વધુ માત્રામાં અને લાંબા ગાળાના ઉપયોગથી નીચેના જોખમો થઈ શકે છે:
યકૃત પર ભાર: વધુ માત્રામાં પ્રોટીન શરીરમાં પચાવવું વધુ મુશ્કેલ બને છે, જેનાથી યકૃત અને કિડની ઉપર ભાર આવી શકે છે.
અન્ય રસાયણો: કેટલીક બ્રાન્ડના પાવડરમાં ભારે ધાતુઓ (જેમ કે અરસેનિક, સીસું) અથવા સ્ટેરોઇડ જેવા નુકસાનકારક તત્ત્વો હોઈ શકે છે.
એમિનો એસિડ્સનું અસંતુલન: ખાસ કરીને મોટા પ્રમાણમાં લેતી વખતે એમિનો એસિડ્સનું બેલેન્સ બગડી શકે છે, જે લિવરના કાર્ય માટે ખતરનાક બની શકે છે.
કોને સાવધાની રાખવી જોઈએ?
- જેમને પહેલેથી લિવર સંબંધિત બીમારીઓ છે (હેપેટાઇટિસ, ફેટી લિવર, સિરોસિસ વગેરે)
- વયસ્કો અથવા વૃદ્ધો
- જેમને કિડનીની સમસ્યા છે
સલામત રીતે પ્રોટીન પાવડર કેવી રીતે વાપરવું?
- ડૉક્ટરની સલાહ લો: ખાસ કરીને જો તમારું લિવર થોડી પણ મુશ્કેલીમાં હોય.
- સર્ટિફાઈડ બ્રાન્ડ પસંદ કરો: હંમેશા એવી બ્રાન્ડ પસંદ કરો જે ત્રીજા પક્ષ દ્વારા ટેસ્ટેડ હોય.
- મર્યાદિત માત્રામાં લો: તમારી દૈનિક પ્રોટીન જરૂરિયાતથી વધુ ન લેવાય તેની ખાતરી કરો.
- કુદરતી સ્ત્રોત વધુ અપનાવો: દૂધ, દહીં, મગફળી, ડાળ, ચણા, દાળ અને અન્ય પ્રાકૃતિક સ્ત્રોતોથી પણ પૂરતું પ્રોટીન મળી શકે છે.