બગાસું (Sneezing) એ શરીરનો કુદરતી પ્રતિક્રિયા છે. જ્યારે નાકમાં ધૂળ, ધુમાડો, એલર્જી કે જંતુઓ પ્રવેશે છે, ત્યારે શરીર તેને બહાર કાઢવા માટે અચાનક હવામાં દબાણ સાથે બહાર ફેંકે છે, તેને જ આપણે બગાસું કહીએ છીએ.
બગાસું આવવાના સામાન્ય કારણો :
- એલર્જી – ધૂળ, પરાગકણ (Pollen), પાળતુ પ્રાણીનો વાળ અથવા પરફ્યુમ.
- સર્દી કે ઇન્ફેક્શન – વાયરસના કારણે થતા સામાન્ય ઝુકામ.
- હવામાનમાં ફેરફાર – ઠંડી હવા અથવા તાપમાનમાં અચાનક બદલાવ.
- ધૂળ અને પ્રદૂષણ – ગંદુ વાતાવરણ કે સ્મોક.
- તીવ્ર સુગંધ – પરફ્યુમ, ધૂપ કે કેમિકલની સુગંધ.
- લાઇટ એલર્જી (Photic sneeze reflex) – ક્યારેક સૂર્યપ્રકાશ જોતા પણ કેટલાક લોકોને બગાસું આવે છે.
ક્યારે ચિંતા કરવી?
- બગાસું સતત 7–10 દિવસથી વધુ ચાલે.
- સાથે સતત પાણી જેવું વહેતું રહે (રન્ની નોઝ), આંખોમાં ખંજવાળ કે પાણી આવવું.
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવી.
- વારંવાર થતો ઝુકામ કે સાઇનસની સમસ્યા.
ઘરગથ્થું ઉપાયો :
- નાક અને આસપાસ સ્વચ્છ રાખવું.
- ધૂળ, ધુમાડા અને એલર્જી કરાવતા કારણોથી દૂર રહેવું.
- ગરમ પાણીની ભાપ લેવી.
- આદુ, તુલસી અને મધવાળો કઢો પીવો.
- નાકમાં ખારા પાણી (saline water)ના ડ્રોપ્સ નાખવાથી પણ રાહત મળે છે.
ડોક્ટરને ક્યારે બતાવવું?
- જો બગાસા સાથે ઉચ્ચ તાવ, શ્વાસની તકલીફ, સાઇનસમાં ગંભીર દુખાવો કે વારંવાર ચેપ (infection) થતો હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.