ઉનાળાની ગરમીમાં શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખવા માટે લોકો વિવિધ પરંપરાગત પીણાંનો ઉપયોગ કરે છે. લીંબુ પાણી, છાશ, નાળિયેર પાણી અને આમ પન્ના ઉપરાંત ગોંદ કતીરાનો ઉપયોગ પણ અનેક ઘરોમાં થાય છે.
ગોંદ કતીરા પાણીમાં પલાળતાં ફૂલીને જેલી જેવો પદાર્થ બને છે. તેનો ઉપયોગ શરબત, દૂધ આધારિત પીણાં અને કેટલીક મીઠાઈઓમાં કરવામાં આવે છે.
પરંતુ ગોંદ કતીરા ખરેખર શરીરને ઠંડક આપે છે? શું તે પાચન માટે ફાયદાકારક છે? અને તેને કેવી રીતે લેવું જોઈએ? ચાલો, જાણીએ.
1. પાણી જાળવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે
ગોંદ કતીરા પાણીના સંપર્કમાં આવતાં ફૂલે છે અને જેલી જેવું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. આ તેની ખાસિયત છે.
પરંતુ ગોંદ કતીરા પોતે શરીરમાં પાણીની ઉણપ દૂર કરતું જાદુઈ પદાર્થ નથી. શરીરને પૂરતું પ્રવાહી મેળવવા માટે સાદું પાણી સૌથી સરળ અને મહત્ત્વપૂર્ણ વિકલ્પ છે.
ઉનાળામાં બહાર કામ કરતા લોકો, બાળકો અને વૃદ્ધોએ ગરમી પ્રમાણે પાણી પીવું, છાંયડામાં રહેવું અને વધુ ગરમીમાં ભારે શારીરિક પ્રવૃત્તિ ટાળવી જોઈએ.
2. પાચન માટે શું ઉપયોગી છે?
ગોંદ કતીરાના પ્રકાર અને પ્રક્રિયા પ્રમાણે તેમાં પાણી શોષી ફૂલતા ગમ જેવા ઘટકો હોઈ શકે છે. આવા કેટલાક ગમ પ્રકારના ઘટકોનો ઉપયોગ ખોરાકમાં ઘટ્ટપણું લાવવા માટે થાય છે.
કેટલાક પ્રકારના દ્રાવ્ય ફાઇબર આંતરડાની કામગીરીમાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, ગોંદ કતીરા ખાવાથી કબજિયાત, એસિડિટી અથવા પેટના દરેક રોગમાં રાહત મળે છે એવો મજબૂત ક્લિનિકલ પુરાવો મર્યાદિત છે.
પાચન સ્વસ્થ રાખવા માટે શાકભાજી, ફળો, આખા અનાજ, કઠોળ અને પૂરતા પ્રવાહીનો સમાવેશ કરવો વધુ વિશ્વસનીય અભિગમ છે.
3. ઉનાળામાં ઠંડા પીણાં માટે ઉપયોગ
ગોંદ કતીરા પલાળ્યા પછી ઠંડા દૂધ અથવા પાણી આધારિત પીણાંમાં ઉમેરી શકાય છે. તેની જેલી જેવી રચના પીણાંને અલગ બનાવે છે.
ઘણા લોકો તેને પરંપરાગત રીતે શરીરને ઠંડક આપનાર ખોરાક તરીકે ઓળખે છે. પરંતુ શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત રાખવા માટે ગોંદ કતીરા વિશેષ અસર કરે છે એવા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા મર્યાદિત છે.
ગરમીથી બચવા માટે પૂરતું પાણી પીવું, હળવા કપડાં પહેરવા અને સીધા તડકામાં લાંબો સમય ન રહેવું વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
4. વજન નિયંત્રણમાં તેની ભૂમિકા
પાણીમાં પલાળેલો ગોંદ કતીરા જેલી જેવો બને છે. તેને કેટલાક પીણાંમાં ઉમેરવાથી રચના અને ગાઢપણું વધે છે.
પરંતુ ગોંદ કતીરા પોતે વજન ઘટાડે છે એવો પુરાવો નથી. તેમાં ખાંડ, શરબત, મીઠી ચાસણી અથવા વધુ કેલરીવાળું દૂધ ઉમેરવામાં આવે તો પીણાની કુલ કેલરી વધી શકે છે.
વજન નિયંત્રણ માટે પીણાંમાં ખાંડનું પ્રમાણ ઓછું રાખવું અને સમગ્ર આહાર પર ધ્યાન આપવું વધુ યોગ્ય છે.
5. ગોંદ કતીરા કેવી રીતે પલાળવું?
-
ખાદ્ય ઉપયોગ માટે વેચાતું, વિશ્વસનીય સ્ત્રોતનું ગોંદ કતીરા પસંદ કરો.
-
પેકેટ પર આપેલી સૂચનાઓ મુજબ યોગ્ય માત્રા લો.
-
સ્વચ્છ વાસણમાં પૂરતું પાણી ઉમેરીને નિર્દેશ મુજબ પલાળો.
-
તે સારી રીતે ફૂલીને જેલી જેવું થાય પછી જ તેનો ઉપયોગ કરો.
-
તેને ઠંડા પાણી અથવા અન્ય પીણામાં ઉમેરીને તરત પીરસો અને બાકી રહેલું પલાળેલું મિશ્રણ યોગ્ય રીતે રેફ્રિજરેટરમાં રાખો.
ખાસ સાવચેતી: ગોંદ કતીરાને સૂકી અવસ્થામાં ગળી ન જવું. તે પાણીના સંપર્કમાં ફૂલે છે, તેથી ગળવામાં તકલીફ ધરાવતા લોકો માટે જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
6. ગોંદ કતીરા લેતી વખતે સાવચેતીઓ
-
ગળવામાં તકલીફ: ગળવાની સમસ્યા હોય તો ગોંદ કતીરા અથવા ફૂલતા ગમ પ્રકારના પદાર્થો લેતાં પહેલાં તબીબી સલાહ લો.
-
પાચનની સંવેદનશીલતા: શરૂઆતમાં ઓછી માત્રાથી શરૂઆત કરો. પેટ ફૂલવું અથવા અસ્વસ્થતા થાય તો સેવન બંધ કરો.
-
ડાયાબિટીસ: ગોંદ કતીરામાં ખાંડ ભેળવેલા શરબત સાથે તેનો ઉપયોગ કરવાથી કુલ ખાંડનું પ્રમાણ વધી શકે છે.
-
ગર્ભાવસ્થા અને સ્તનપાન: તેની સલામતી અને યોગ્ય માત્રા વિશે પૂરતી માહિતી ન હોય તો નિયમિત ઔષધીય માત્રામાં લેતાં પહેલાં આરોગ્ય નિષ્ણાતને પૂછો.
-
ઉત્પાદનની ગુણવત્તા: અજાણ્યા અથવા અવિશ્વસનીય સ્ત્રોતમાંથી મળતા પદાર્થો ટાળો.
ગોંદ કતીરાનું સરળ પીણું
સ્વચ્છ પાણીમાં યોગ્ય રીતે પલાળેલું ગોંદ કતીરા ઉમેરો. સ્વાદ માટે લીંબુનો થોડો રસ ઉમેરી શકાય છે. વધારાની ખાંડ ઉમેરવાની જરૂર નથી. દૂધ સાથે લેવું હોય તો દૂધને યોગ્ય તાપમાને સંગ્રહિત રાખો.