પગના પિંડાનો દુખાવો: કારણ જાણો, પછી જ ઉપાય અપનાવો
ચાલતી વખતે પગ ખેંચાઈ જવો, રાત્રે અચાનક પિંડામાં ગોટો ચડી જવો અથવા લાંબો સમય ઊભા રહ્યા પછી દુખાવો થવો—આવી સમસ્યા ઘણા લોકોને થાય છે. ઘણી વખત આ સ્નાયુઓના થાક અથવા ખેંચાણને કારણે થાય છે. પરંતુ દરેક દુખાવાને સામાન્ય સ્નાયુની સમસ્યા માની લેવી યોગ્ય નથી.
પગના પિંડામાં દુખાવો કેમ થાય છે?
પગના પિંડામાં ગોટો ચડવો અથવા દુખાવો થવાનાં સંભવિત કારણોમાં સામેલ છે:
-
વધુ ચાલવું, દોડવું અથવા કસરત કરવી.
-
સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ અથવા નાની ઇજા.
-
લાંબા સમય સુધી એક જ સ્થિતિમાં રહેવું.
-
શરીરમાં પ્રવાહીનું સંતુલન બગડવું.
-
કેટલીક દવાઓની આડઅસર.
-
નસો, રક્તપ્રવાહ અથવા અન્ય તબીબી સમસ્યાઓ.
દુખાવો ઓછો કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે એવા ૧૦ ઉપાય
૧. પૂરતો આરામ લો
દુખાવો શરૂ થયા પછી થોડો સમય ભારે કસરત, દોડવું અને લાંબું ચાલવું ટાળો. દુખાવો વધે એવી પ્રવૃત્તિ ચાલુ રાખશો નહીં.
૨. હળવું સ્ટ્રેચિંગ કરો
જો માત્ર સામાન્ય સ્નાયુનો ગોટો ચડ્યો હોય અને સોજો કે ઇજાનાં લક્ષણો ન હોય, તો પગને ધીમેથી સીધો કરીને પગની આંગળીઓને શરીર તરફ લાવવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે. તીવ્ર દુખાવો થાય તો તરત બંધ કરો.
૩. ઠંડો શેક કરો
નવી ઇજા અથવા સ્નાયુમાં ખેંચાણ થયું હોય તો કપડામાં વીંટાળેલો આઇસ પૅક ૧૫–૨૦ મિનિટ સુધી લગાવી શકાય છે. બરફ સીધો ત્વચા પર ન લગાવો.
૪. હળવો ગરમ શેક કરો
સામાન્ય ગોટો ચડ્યા પછી સ્નાયુ કડક લાગતો હોય તો હળવો ગરમ શેક આરામ આપી શકે છે. નવી ઇજા સાથે સોજો હોય તો ગરમ શેક કરતાં પહેલાં તબીબી સલાહ લો.
૫. પૂરતું પાણી પીઓ
દિવસ દરમિયાન નિયમિત પાણી પીવો. ગરમીમાં અથવા કસરત દરમિયાન વધુ પરસેવો થતો હોય તો પ્રવાહીની જરૂરિયાત વધી શકે છે. દરેક વ્યક્તિએ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ પીણાં લેવાની જરૂર નથી.
૬. યોગ્ય જૂતાં પહેરો
પગને યોગ્ય આધાર આપતાં અને આરામદાયક જૂતાં પહેરવાથી ચાલતી વખતે થતો બિનજરૂરી તણાવ ઘટાડી શકાય છે.
૭. કસરત પહેલાં વૉર્મ-અપ કરો
ચાલવું, દોડવું અથવા રમત રમવી હોય તો શરૂઆતમાં ધીમી ગતિથી શરીરને તૈયાર કરો. અચાનક ભારે કસરત શરૂ કરવાનું ટાળો.
૮. ધીમે ધીમે કસરત વધારો
લાંબા સમયથી કસરત ન કરતા હો તો એકાએક વધુ દોડવા અથવા ભારે વજન ઉઠાવવાને બદલે ધીમે ધીમે સમય અને તીવ્રતા વધારો.
૯. સંતુલિત આહાર લો
ફળો, શાકભાજી, દાળ, દૂધ અથવા યોગ્ય વિકલ્પો અને અન્ય પોષક ખોરાકનો સમાવેશ કરો. પોટેશિયમ, મેગ્નેશિયમ અથવા કેલ્શિયમની ગોળીઓ પોતાની રીતે શરૂ ન કરો.
૧૦. વારંવાર દુખાવો થાય તો તપાસ કરાવો
વારંવાર ગોટા ચડતા હોય, ઊંઘ બગડતી હોય અથવા દુખાવો લાંબો સમય રહેતો હોય તો ડૉક્ટર સાથે ચર્ચા કરો. જરૂર મુજબ દવાઓ, રક્તમાં પોષક તત્ત્વો અથવા અન્ય કારણોની તપાસ થઈ શકે છે.
ક્યારે ઘરગથ્થુ ઉપાય ન કરવા?
એક જ પગમાં અચાનક સોજો, લાલાશ, ગરમાવો અથવા પિંડામાં દુખાવો હોય તો લોહીનો ગઠ્ઠો હોવાની શક્યતા તપાસવી જરૂરી છે. આવા સમયે મસાજ કે જોરદાર સ્ટ્રેચિંગ ન કરો.
શ્વાસ ચડવો, છાતીમાં દુખાવો અથવા અચાનક શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી થાય તો તાત્કાલિક ઇમરજન્સી સારવાર લો.
ચાલવામાં અસમર્થતા, ગંભીર ઇજા અથવા સતત વધતો દુખાવો પણ તબીબી તપાસ માગે છે.
અંતિમ સંદેશ
સ્નાયુના સામાન્ય ખેંચાણમાં આરામ, યોગ્ય શેક અને હળવું સ્ટ્રેચિંગ મદદરૂપ થઈ શકે છે. પરંતુ દુખાવાનું કારણ જાણ્યા વિના માત્ર ઘરગથ્થુ ઉપાયો પર આધાર રાખવો યોગ્ય નથી.