દરેક વ્યક્તિ માટે એકસરખા નહીં—તમારા શરીરના “ટ્રિગર ફૂડ” ઓળખો
ભોજન કર્યા પછી પેટ ભારે લાગવું, ગેસ થવો અથવા પેટ ફૂલેલું દેખાવું સામાન્ય ફરિયાદ છે. પરંતુ દરેક વ્યક્તિમાં તેનું કારણ અલગ હોઈ શકે છે.
કેટલાક ખોરાકમાં એવા carbohydrates હોય છે જે નાના આંતરડામાં સંપૂર્ણ રીતે પચતા નથી. તે મોટા આંતરડામાં પહોંચે ત્યારે gut bacteria દ્વારા ferment થાય છે અને ગેસનું ઉત્પાદન વધી શકે છે.
કયા ખોરાકથી bloating થઈ શકે?
સામાન્ય રીતે નીચેના ખોરાક કેટલાક લોકોમાં પેટ ફૂલવાનું કારણ બની શકે છે:
- રાજમા
- ચણા
- કાબુલી ચણા
- મસૂર દાળ
- વટાણા
- કોબી
- ફૂલકોબી
- બ્રોકોલી
- ડુંગળી
- લસણ
- દૂધ
- આઇસક્રીમ
- કેટલીક dairy products
- ઘઉં આધારિત ખોરાક
- જવ
- રાઈ
- સફરજન
- નાશપતી
- carbonated drinks
- sugar-free productsમાં વપરાતા કેટલાક sugar alcohols
આ ખોરાક દરેક વ્યક્તિમાં સમસ્યા ઊભી કરે એવું નથી. વ્યક્તિગત intolerance અને gut sensitivity મહત્વપૂર્ણ છે.
દાળ અને કઠોળ કેમ ગેસ કરે?
Beans અને lentilsમાં કેટલાક fermentable carbohydrates હોય છે. આ gut bacteria દ્વારા તૂટતાં ગેસ બને છે.
પરંતુ તેનો અર્થ એવો નથી કે દાળ-કઠોળ બંધ કરી દેવા જોઈએ. તે protein, fibre અને અન્ય પોષક તત્વોના મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે.
ઉપાય:
દાળ/કઠોળને યોગ્ય રીતે પલાળી, પાણી બદલીને અને સારી રીતે રાંધીને ખાવાથી કેટલાક લોકોમાં તકલીફ ઘટી શકે છે.
દૂધથી પેટ ફૂલે તો?
કેટલાક લોકોને lactose intolerance હોય છે. આવા લોકોમાં દૂધ પીવાથી પેટ ફૂલવું, ગેસ અથવા ઝાડા થઈ શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં lactose-free milk અથવા વ્યક્તિને સહન થાય તેવી dairy alternatives વિશે dietitianની સલાહ લઈ શકાય.
Carbonated drinks પણ જવાબદાર
સોડા અને અન્ય fizzy drinksમાં carbon dioxide હોય છે. તે પેટમાં gas/bloatingની લાગણી વધારી શકે છે.
શું બધા “gas-forming” foods બંધ કરી દેવા?
ના.
આ ખોરાકમાંના ઘણા અત્યંત પૌષ્ટિક છે. એટલે “મને પેટ ફૂલે છે” એવું લાગતાં આખું food group બંધ કરવું યોગ્ય નથી.
તેના બદલે:
Food Diary બનાવો:
શું ખાધું, કેટલી માત્રામાં ખાધું અને ત્યારબાદ શું થયું તે નોંધો.
ધીમે ખાઓ:
ઝડપથી ખાવાથી હવા ગળી જવાની શક્યતા વધે છે.
મોટા ભોજનને બદલે નાના portions:
આ કેટલાક લોકોને મદદ કરી શકે છે.
Carbonated drinks ઘટાડો.
નિયમિત ચાલવું:
હળવી physical activity પાચન પ્રક્રિયા માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે.
ક્યારે ડૉક્ટરને બતાવવું?
જો bloating વારંવાર થતું હોય અને તેની સાથે:
- સતત પેટમાં દુખાવો
- કબજિયાત અથવા વારંવાર ઝાડા
- વજનમાં અણધાર્યો ઘટાડો
- લોહી આવવું
- સતત ઊલટી
- ભૂખમાં મોટો ઘટાડો
જેવા લક્ષણો હોય તો તબીબી તપાસ જરૂરી છે.