પ્લાસ્ટિકના કન્ટેનરમાં આ ખોરાક રાખતા પહેલાં વિચારજો!

યોગ્ય સ્ટોરેજ પણ સ્વસ્થ જીવનશૈલીનો એક મહત્વનો ભાગ

આપણા રસોડામાં પ્લાસ્ટિકના ડબ્બા, કન્ટેનર અને બોટલનો ઉપયોગ સામાન્ય બની ગયો છે. હલકા, સસ્તા, સરળતાથી ઉપલબ્ધ અને તૂટતા ન હોવાથી પ્લાસ્ટિક ખૂબ જ સુવિધાજનક લાગે છે. પરંતુ દરેક પ્રકારના ખોરાકને દરેક પ્રકારના પ્લાસ્ટિક કન્ટેનરમાં લાંબા સમય સુધી રાખવું યોગ્ય નથી.

ખાસ કરીને ગરમ, ખૂબ જ તેલિયું અથવા એસિડિક ખોરાક માટે કન્ટેનરની ગુણવત્તા અને ઉપયોગની રીત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. ભારતમાં FSSAIના નિયમો મુજબ ખોરાકના સીધા સંપર્કમાં આવતું પેકેજિંગ/કન્ટેનર food-grade હોવું અને તે ખોરાક તથા સ્ટોરેજની પરિસ્થિતિ માટે યોગ્ય હોવું જોઈએ.

૧. ખૂબ ગરમ ખોરાક

તાજું ગરમ શાક, દાળ, ગ્રેવી અથવા ભાત તરત જ સામાન્ય પ્લાસ્ટિકના ડબ્બામાં ભરવાની આદત ટાળવી જોઈએ. ઊંચા તાપમાનથી કેટલીક પ્લાસ્ટિક સામગ્રીમાં રહેલા ઘટકો ખોરાકમાં migrate થવાની શક્યતા વધી શકે છે.

શું કરવું?
ગરમ ખોરાકને થોડો ઠંડો થવા દો. લાંબા સમય માટે ગરમ ખોરાક સ્ટોર કરવો હોય તો કાચ, સ્ટીલ અથવા યોગ્ય food-grade container પસંદ કરવો વધુ વ્યવહારુ છે.

૨. ખૂબ તેલિયું અથવા ચરબીયુક્ત ખોરાક

તેલ અને ચરબી કેટલીક સામગ્રી સાથે વધુ ક્રિયાશીલ હોઈ શકે છે. તેથી ખૂબ તેલિયું શાક, અથાણું, ઘી અથવા તેલવાળી વસ્તુઓ લાંબા સમય સુધી અયોગ્ય પ્લાસ્ટિકમાં રાખવાનું ટાળવું.

૩. ટામેટાં અને અન્ય એસિડિક ખોરાક

ટામેટાં, લીંબુ, આમલી અથવા વધારે એસિડિક ગ્રેવી જેવા ખોરાક લાંબા સમય માટે સામાન્ય અથવા અયોગ્ય પ્લાસ્ટિક કન્ટેનરમાં રાખવા કરતાં કાચ અથવા યોગ્ય food-grade કન્ટેનર વધુ યોગ્ય વિકલ્પ બની શકે છે.

૪. કાચું માંસ અને માછલી

અહીં મુખ્ય ચિંતા માત્ર પ્લાસ્ટિકની નથી, પરંતુ food safety અને cross-contaminationની પણ છે. કાચા માંસમાંથી બેક્ટેરિયા અન્ય ખોરાકમાં ફેલાઈ શકે છે.

કાચા માંસ માટે અલગ, સરળતાથી ધોઈ અને sanitize કરી શકાય તેવા કન્ટેનરનો ઉપયોગ કરવો. તેને ફ્રિજમાં ઢાંકીને અને યોગ્ય તાપમાન પર રાખવું જરૂરી છે.

૫. ખંજવાળ પડેલા અથવા જૂના પ્લાસ્ટિકના ડબ્બા

ડબ્બો ખૂબ જૂનો થઈ ગયો હોય, તેમાં ઊંડી scratches હોય, રંગ બદલાઈ ગયો હોય, તિરાડ પડી હોય અથવા વાસ રહેતી હોય તો તેને બદલી નાખવો યોગ્ય છે.

૬. પ્લાસ્ટિકમાં શું રાખવું તેના કરતાં “કયું પ્લાસ્ટિક?” વધુ મહત્વનું

બધું પ્લાસ્ટિક સમાન નથી. Food-grade અને યોગ્ય ઉપયોગ માટે બનાવવામાં આવેલા કન્ટેનર પસંદ કરવા જોઈએ. FSSAIના નિયમો food-contact materials માટે ચોક્કસ સલામતી ધોરણો અને migration limits નક્કી કરે છે.

ઘર માટે સરળ નિયમ

ગરમ ખોરાક → પહેલાં ઠંડો કરો
ખૂબ તેલિયું/એસિડિક ખોરાક → યોગ્ય food-grade અથવા કાચનું કન્ટેનર
જૂનું/ખંજવાળ પડેલું પ્લાસ્ટિક → બદલો
કાચું માંસ → અલગ અને hygienic container
માઇક્રોવેવ → માત્ર microwave-safe container

અંતમાં

પ્લાસ્ટિકને સંપૂર્ણપણે “ઝેર” માનવાની જરૂર નથી. મુદ્દો છે યોગ્ય પ્રકારનું food-grade plastic, યોગ્ય ખોરાક, યોગ્ય તાપમાન અને યોગ્ય ઉપયોગ. રસોડામાં નાની સાવચેતી લાંબા ગાળે ખોરાકની સલામતી જાળવવામાં મદદ કરી શકે છે.