શરીરને ઠંડક, પાચનને આરામ અને રાત્રિના રૂટિનમાં સ્વસ્થ ઉમેરો
ગરમીની ઋતુમાં દિવસ દરમિયાન ગરમી, એસિડિટી, પેટમાં બળતરા અથવા ભારેપણું અનુભવાય ત્યારે આપણે ઠંડા પીણાં તરફ આકર્ષાઈએ છીએ. પરંતુ બજારમાં મળતા વધુ ખાંડવાળા ઠંડા પીણાંની જગ્યાએ કેટલાક પરંપરાગત ભારતીય પીણાંને યોગ્ય રીતે અને મર્યાદિત માત્રામાં લઈ શકાય છે.
આયુર્વેદમાં વરિયાળી, જીરું, ધાણા અને સત્તુ જેવા ખાદ્ય પદાર્થોને શરીર માટે શીતળ અને પાચનને અનુકૂળ માનવામાં આવે છે. જોકે કોઈપણ પીણું “ઊંઘની દવા” નથી. આયુર્વેદિક ઉપચારો અને ઊંઘ અંગેના ઉપલબ્ધ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા હજુ મર્યાદિત છે.
1. વરિયાળીનું પાણી
વરિયાળી એટલે કે સોંફ ભારતીય રસોડામાં ભોજન પછી લેવામાં આવતી જાણીતી વસ્તુ છે. વરિયાળીને પાણીમાં પલાળીને તેનું પાણી પીવાની પરંપરા ઘણી જગ્યાએ જોવા મળે છે.
કેવી રીતે બનાવવું?
1 ચમચી વરિયાળી એક ગ્લાસ પાણીમાં થોડા કલાકો પલાળી રાખો. ત્યારબાદ ગાળી લો.
તેને ખૂબ ઠંડું કરવાની જરૂર નથી. સામાન્ય અથવા રૂમ-ટેમ્પરેચરનું પાણી લઈ શકાય.
2. ધાણાનું પાણી
ધાણા પણ ભારતીય રસોડાનું સામાન્ય અને ઉપયોગી મસાલું છે. ધાણાને પલાળીને બનાવેલું પાણી હળવું પીણું બની શકે છે.
રીત:
1 ચમચી ધાણા રાત્રે પાણીમાં પલાળો અને સવારે ગાળીને પીવો. જો રાત્રે લેવું હોય તો સૂવાના તરત પહેલાં મોટી માત્રામાં પાણી ન પીવું, કારણ કે વારંવાર પેશાબ માટે ઊઠવું પડી શકે છે.
3. જીરું-ધાણા પાણી
જીરું અને ધાણાનું સંયોજન પાચન માટે પરંપરાગત રીતે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
થોડું જીરું અને ધાણા પાણીમાં ઉકાળી, ઠંડું થયા પછી ગાળી શકાય. તેમાં ખાંડ ઉમેરવાને બદલે સ્વાદ મુજબ થોડું લીંબુ ઉમેરવું વધુ યોગ્ય વિકલ્પ બની શકે છે—પરંતુ એસિડિટી ધરાવતા લોકોને લીંબુ અનુકૂળ ન પણ પડે.
4. સત્તુનું હળવું પીણું
ચણાના સત્તુમાં પ્રોટીન અને ફાઇબર હોય છે. પાણીમાં યોગ્ય પ્રમાણમાં સત્તુ અને થોડું શેકેલું જીરું ઉમેરીને પીણું બનાવી શકાય છે.
પરંતુ સત્તુને રાત્રે ભારે પ્રમાણમાં લેવું દરેક વ્યક્તિ માટે યોગ્ય નથી. જેને ગેસ, પેટ ફૂલવું અથવા પાચનની સમસ્યા થાય તેઓએ પ્રમાણ ઓછું રાખવું.
5. હળવું ગરમ દૂધ અથવા દૂધ આધારિત પીણું
કેટલાક લોકો માટે સૂતા પહેલાં હળવું ગરમ દૂધ આરામદાયક bedtime routine બની શકે છે. પરંતુ દૂધ ઊંઘ લાવવાની ખાતરી આપે છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
ખાસ ધ્યાન:
ડાયાબિટીસ, કિડનીની બીમારી, દૂધથી એલર્જી/અસહિષ્ણુતા અથવા કોઈ વિશિષ્ટ તબીબી સ્થિતિ ધરાવતા લોકોએ પીણાંની પસંદગી વ્યક્તિગત જરૂરિયાત મુજબ કરવી.