Resistant starchની વાત સાચી છે, પરંતુ Food Safety ભૂલશો નહીં
ભારતીય ઘરોમાં રાત્રિની બચેલી રોટલી કે ભાત બીજા દિવસે ખાવાની પરંપરા જૂની છે. હવે resistant starch અને gut health અંગેની ચર્ચાને કારણે “બાસી ભાત/રોટલી વધુ healthy છે” એવો દાવો સોશિયલ મીડિયામાં જોવા મળે છે.
પરંતુ અહીં nutrition અને food safety—બંનેને અલગથી સમજવાની જરૂર છે.
Coolingથી શું બદલાય?
Cooked starch ઠંડું થવાથી તેમાં resistant starchનું પ્રમાણ વધી શકે છે. Resistant starch શરીરમાં fibre જેવી કેટલીક ભૂમિકા ભજવી શકે છે અને gut bacteria માટે substrate તરીકે કામ કરી શકે છે. કેટલાક અભ્યાસોમાં cooled/fermented rice અને chapatiમાં આવા ફેરફારો નોંધાયા છે.
શું એટલે બાસી ખોરાક હંમેશાં વધારે healthy?
ના.
“બાસી” અને “સુરક્ષિત રીતે refrigerated/cooked food” એક જ વસ્તુ નથી.
જો cooked rice લાંબા સમય સુધી room temperature પર રહે તો microbial growthનો જોખમ વધી શકે છે. એટલે માત્ર resistant starchના ફાયદા માટે food safetyને અવગણવી નહીં.
સલામત રીત
- બચેલો ભાત/રોટલી લાંબા સમય સુધી બહાર ન રાખો.
- યોગ્ય રીતે store કરો.
- જરૂર હોય તો refrigerated રાખો.
- વાસ, રંગ, textureમાં ફેરફાર અથવા fungus દેખાય તો તરત discard કરો.
- બાળકો, વૃદ્ધો અને immunity ઓછી ધરાવતા લોકો માટે ખાસ સાવચેતી રાખો.
Diabetes ધરાવતા લોકો માટે?
Cooled starchમાં resistant starch વધવાથી glucose responseમાં ફેરફાર થઈ શકે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એવો નથી કે diabetes ધરાવતા વ્યક્તિએ બાસી ભાત unlimited ખાઈ શકાય.
Portion size, total carbohydrate intake અને વ્યક્તિની diabetes management વધુ મહત્વપૂર્ણ છે