Liver અને kidneys શરીરની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ organs છે. Liver metabolism, bile production અને અનેક biochemical processesમાં ભૂમિકા ભજવે છે. Kidneys waste filtering, fluid balance, electrolytes અને blood pressure regulationમાં મહત્વપૂર્ણ છે.
ઘણા લોકો organ health વિશે ત્યારે જ વિચારે છે જ્યારે test abnormal આવે. પરંતુ lifestyleની કેટલીક ભૂલો લાંબા સમય સુધી નુકસાનમાં ફાળો આપી શકે છે.
1. અનિયંત્રિત painkillerનો ઉપયોગ
કેટલીક painkillersનો લાંબા સમય સુધી અથવા વધારે doseમાં ઉપયોગ kidneysને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. કેટલાક medications liverને પણ અસર કરી શકે છે.
“OTC એટલે સંપૂર્ણ safe” એવું માનવું યોગ્ય નથી.
2. Excess alcohol
વધુ alcohol liver પર ભાર મૂકી શકે છે અને fatty liverથી લઈને ગંભીર liver disease સુધીનું જોખમ વધારી શકે છે.
3. High-sugar અને high-calorie diet
વધારે calories, sugary beverages અને unhealthy dietary pattern obesity, insulin resistance અને fatty liverમાં ફાળો આપી શકે છે.
4. પૂરતું પાણી ન પીવું
સામાન્ય hydration kidneys માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જોકે દરેક વ્યક્તિને “ચોક્કસ 3–4 litre” પાણી જરૂરી છે એવું નથી. જરૂરિયાત હવામાન, activity, શરીર અને medical condition પ્રમાણે બદલાય છે.
Kidney અથવા heart disease ધરાવતા લોકોમાં fluid restriction પણ હોઈ શકે છે.
5. Unverified supplements
Herbal products અથવા bodybuilding supplements “natural” હોવા છતાં દરેક વખતે harmless નથી. કેટલાક supplementsમાં ingredients અથવા contaminationના કારણે liver injury થઈ શકે છે.
6. High blood pressure અને diabetesને અવગણવું
Diabetes kidneysને નુકસાન પહોંચાડવાનું મોટું કારણ બની શકે છે. લાંબા સમયનું uncontrolled hypertension પણ kidney health માટે નુકસાનકારક છે.
7. Regular check-up ન કરાવવું
ખાસ કરીને diabetes, hypertension, obesity, family history અથવા અગાઉ kidney/liver problem હોય તો doctorની સલાહ પ્રમાણે blood અને urine tests મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
કયા symptomsને ગંભીરતાથી લેવા?
Liver disease શરૂઆતમાં ઘણીવાર silent હોઈ શકે છે. આંખ/ત્વચા પીળી થવી, પેટમાં swelling, અતિશય થાક, dark urine જેવા symptoms હોય તો medical evaluation જરૂરી છે.
Kidney problemમાં swelling, urineમાં ફેરફાર, blood in urine, persistent fatigue અથવા blood pressureમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
“Detox drinks” વિશે સત્ય
Lemon water, green juice અથવા herbal detox drink liverને “સાફ” કરી નાખે છે એવો મજબૂત પુરાવો નથી. Liver પોતે metabolic processing કરે છે.