મોટર કાર, બસ, ટ્રેન, બોટ અથવા વિમાનમાં મુસાફરી કરતી વખતે ઘણા લોકોને ઉલટી, ચક્કર, માથાનો દુખાવો અને અસ્વસ્થતા અનુભવાય છે. આ સ્થિતિને સામાન્ય રીતે મોશન સિકનેસ (Motion Sickness) કહેવામાં આવે છે.
મુસાફરી દરમિયાન ઉલટી થવાના મુખ્ય કારણો :
આંખ અને કાન વચ્ચેનો અસંતુલન :
- આપણી આંખો જે દૃશ્ય જોઈ રહી છે અને અંદરનું કાન (જે સંતુલન જાળવે છે) જે અનુભવ કરી રહ્યું છે, તે બંનેમાં ભેદ થવાથી મગજ ગૂંચવણ અનુભવે છે.
લાંબા સમય સુધી વાહનનું હલન-ચલન :
- સતત કંપન, ઝટકા અથવા ઘુમરાટથી શરીર અસ્વસ્થ બને છે.
ખોરાક અને પાચન સંબંધિત કારણો :
- મુસાફરી પહેલાં ભારે, તેલિયું કે મસાલેદાર ખાવું
માનસિક કારણો :
મુસાફરીનો ડર, ચિંતા, સ્ટ્રેસ
લક્ષણો :
- ઉબકા આવવા
- ઉલટી થવી
- માથાનો દુખાવો
- ચક્કર આવવું
- થાક અને પરસેવો
બચાવ માટે ઉપાય :
મુસાફરી પહેલાં હળવું ખાવું — સૂપ, બિસ્કિટ, ફળ
બસ અથવા કારમાં આગળની સીટ પસંદ કરવી
બારણું બહાર જોવા બદલે સીધું આગળ જોવું
વાંચવાનું ટાળવું મુસાફરી દરમિયાન
તાજી હવા લેવો — બારણું ખોલવું અથવા એર વેન્ટ વાપરવો
લીંબુ પાણી અથવા આદુ — ઉલટીની લાગણી ઘટાડે છે
સ્ટ્રેસ ટાળવો — શાંત સંગીત સાંભળવું, ઊંડો શ્વાસ લેવો
ઉપચાર :
- જરૂરી હોય તો ડૉક્ટર સલાહ મુજબ એન્ટી-મોશન સિકનેસ ટેબ્લેટ્સ લેવી (જેમ કે Domperidone, Cinnarizine)
- પાણી પૂરતું પીવું, ડિહાઇડ્રેશન ટાળવું
- જો સમસ્યા વારંવાર થાય તો ENT અથવા ન્યુરોલોજિસ્ટની તપાસ કરાવવી