શરીરમાં સતત થાક લાગવો (Fatigue) એ સામાન્ય સમસ્યા છે, પણ જો લાંબા સમય સુધી રહે તો તે શરીરમાં કોઈ અંદરથી પરેશાનીનું સંકેત હોઈ શકે છે.
સતત થાક આવવાના મુખ્ય કારણો :
- ઊંઘની અછત – પૂરતી અને ગુણવત્તાવાળી ઊંઘ ન મળવી.
- અયોગ્ય આહાર – પ્રોટીન, વિટામિન, આયર્ન કે વિટામિન B12ની કમી.
- ડિહાઇડ્રેશન – પૂરતું પાણી ન પીવાથી શરીર થાકી જાય છે.
- તણાવ અને ડિપ્રેશન – માનસિક થાક શારીરિક થાકમાં બદલાઈ શકે છે.
- થાયરોઇડની તકલીફ – હાઇપોથાયરોઇડિઝમ થાકનું મોટું કારણ છે.
- ડાયાબિટીસ – બ્લડ શુગરનું લેવલ ગડબડ થવાથી ઉર્જા ઓછી પડે છે.
- અનીમિયા (લોહતત્ત્વની કમી) – હિમોગ્લોબિન ઓછું હોવાથી ઓક્સિજન ઓછું મળે છે.
- જીવનશૈલી – કસરતનો અભાવ, લાંબા સમય સુધી બેસીને કામ કરવું, વધુ સ્ક્રીન ટાઈમ.
- અતિશય કેફિન / ચા / કૉફી / જંકફૂડ.
- દીર્ઘકાલીન બીમારીઓ – હાર્ટ, કિડની અથવા લીવર સમસ્યાઓ.
થાક દૂર કરવા માટે શું કરવું?
આહારની કાળજી :
- દૈનિક સંતુલિત આહાર લો (દાળ, શાકભાજી, ફળ, દૂધ, ડ્રાયફ્રૂટ).
- લોહતત્ત્વ અને વિટામિન B12 યુક્ત ખોરાક (ખજૂર, કિસમિસ, પાલક, મગફળી, ઈંડા, દૂધ).
- પૂરતું પાણી પીવું (દિવસે 2.5–3 લીટર).
- જંકફૂડ, વધુ ચા-કૉફી અને મીઠી વસ્તુઓ ઓછું કરવું.
જીવનશૈલીમાં ફેરફાર :
- દરરોજ ઓછામાં ઓછું 30 મિનિટ કસરત/યોગ/ચાલવું.
- તાડાસન, પ્રાણાયામ, ધ્યાન થી ઉર્જા વધે છે.
- રોજ 7–8 કલાક ઊંઘ લેવી.
- કામ દરમિયાન વચ્ચે નાના વિરામ (breaks) લેતા રહેવું.
ક્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી?
જો થાક સાથે નીચેના લક્ષણો દેખાય તો તરત ચેકઅપ કરાવવો જોઈએ:
- સતત ચક્કર આવવું
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
- વજન અચાનક ઘટવું
- હૃદય ધબકારમાં ફેરફાર
- ત્વચા ફિક્કી લાગવી
- ભૂખ ન લાગવી
ક્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી?
જો થાક સાથે નીચેના લક્ષણો દેખાય તો તરત ચેકઅપ કરાવવો જોઈએ:
- સતત ચક્કર આવવું
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
- વજન અચાનક ઘટવું
- હૃદય ધબકારમાં ફેરફાર
- ત્વચા ફિક્કી લાગવી
- ભૂખ ન લાગવી