બાળકોનો આહાર અને ઊંચાઈ (Height) વચ્ચેનો સંબંધ ખૂબ મહત્વનો છે. બાળકને યોગ્ય પોષણ ન મળે તો તેની વૃદ્ધિ ધીમી થઈ શકે છે. હાઈટ વધારવામાં જનાત્મક (Genetics) સૌથી મોટો ફેક્ટર છે, પણ યોગ્ય આહાર, ઊંઘ અને એક્સરસાઈઝ પણ ખૂબ અસર કરે છે.
બાળકોનો આહાર અને હાઈટ માટે જરૂરી પોષક તત્ત્વો :
1. પ્રોટીન (Protein)
હાડકા, પેશીઓ અને ટીસ્યૂઝની વૃદ્ધિ માટે જરૂરી.
સ્ત્રોત: દાળ, ચણાનું લોટ, પનીર, દૂધ, દહીં, ઈંડા, મગફળી, સોયાબીન.
2. કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસ
હાડકાં મજબૂત કરવા અને ઊંચાઈ વધારવા માટે.
સ્ત્રોત: દૂધ-દહીં, પનીર, તલ, બદામ, લીલાં શાકભાજી (પાલક, મેથી).
3. વિટામિન D
કેલ્શિયમ શોષણ માટે જરૂરી.
સ્ત્રોત: સૂર્યપ્રકાશ, ઈંડાનું પીળું, ફોર્ટિફાઈડ મિલ્ક.
4. વિટામિન A
હાડકાં અને ટીસ્યૂઝની વૃદ્ધિ માટે જરૂરી.
સ્ત્રોત: ગાજર, પપૈયું, કેરી, પાલક, મીઠા બટાટા.
5. ઝીંક (Zinc)
વૃદ્ધિ હોર્મોન સક્રિય કરવા માટે મદદરૂપ.
સ્ત્રોત: કઠોળ, કૂશમંડ, કાજુ, કોળાના બી.
6. લોહતત્ત્વ (Iron)
રક્તમાં હિમોગ્લોબિન માટે જરૂરી, શરીરમાં ઊર્જા રહે તે માટે.
સ્ત્રોત: ખજૂર, કિસમિસ, પાલક, ચણા, મગની દાળ.
બાળકો માટે ઉપયોગી આહારની રીતો :
- રોજ દૂધ અને દહીં આપવું.
- ટિફિનમાં ફળ કે ડ્રાયફ્રૂટ્સ રાખવા.
- જંકફૂડ, સોડા અને વધુ મીઠાઈ ટાળવી.
- નિયમિત સમય પર ભોજન કરાવવું.
- દરરોજ ઓછામાં ઓછું 5–6 પ્રકારના શાકભાજી અને ફળ ખવડાવવું.
આહાર સિવાયની બાબતો હાઈટ માટે જરૂરી :
- પૂરી ઊંઘ (6–14 વર્ષની ઉંમરે બાળકોને 9–11 કલાક ઊંઘ જરૂરી છે).
- દૈનિક કસરત/રમત – દોડવું, સાઇકલ ચલાવવી, તરવું, યોગ (તાડાસન, ભૂજંગાસન, સુર્યનમસ્કાર).
- બહાર રમવાથી સૂર્યપ્રકાશ મળે છે – જે વિટામિન D માટે જરૂરી છે.
- સાચી બોડી પોઝિશન (બેસવું, ઊભા રહેવું) – કમરની હાડકી સીધી રહે તો ઊંચાઈ પર સકારાત્મક અસર પડે છે.