હાઈ બીપી અથવા હાઈપરટેન્શન એ આજના સમયમાં ઝડપથી વધતી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા છે. લોહીનું સામાન્ય દબાણ ૧૨૦/૮૦ mmHg હોય છે. જ્યારે આ વાંચન સતત ૧૩૦/૮૦ mmHg કે તેથી વધુ રહે ત્યારે તેને હાઈ બીપી કહેવાય છે. શરૂઆતમાં તેના કોઈ ખાસ લક્ષણો હોતા નથી, તેથી જ તેને 'સાયલન્ટ કિલર' કહે છે. સમયસર કાબૂ ન રાખવામાં આવે તો તે હૃદય, મગજ અને કિડનીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
આહાર અને પોષણમાં બદલાવ (DASH ડાયટ)
ખોરાક દ્વારા બીપીને ખૂબ જ આસાનીથી નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે:
મીઠું ઓછું કરો: ખોરાકમાં સોડિયમ (મીઠા) નું પ્રમાણ મર્યાદિત કરો કારણ કે તે પાણી રોકી રાખે છે અને બ્લડ પ્રેશર વધારે છે.
પોટેશિયમયુક્ત ખોરાક: કેળા, પાલક, ટામેટા અને લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી વધુ ખાઓ, જે શરીરમાંથી વધારાનું સોડિયમ બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
તાજા ફળો અને ઓટ્સ: ફાઈબર યુક્ત ઓટ્સ અને બેરીનું સેવન રક્તવાહિનીઓને સ્વસ્થ રાખે છે.
આયુર્વેદિક ઔષધિઓ અને ઘરગથ્થુ ઉપચાર
રસોડામાં રહેલી અને આયુર્વેદિક ચીજવસ્તુઓ દવા વગર રાહત આપે છે:
અર્જુનની છાલ: અર્જુનની છાલનો ઉકાળો હૃદયની નસો સાફ કરે છે અને પ્રવાહ સુધારે છે.
લસણ: કાચું લસણ અથવા એજ્ડ ગાર્લિક એક્સટ્રેક્ટ ધમનીઓનું દબાણ ઘટાડે છે.
તજ અને ડુંગળી: તજનો પાવડર અને ડુંગળીનો રસ કોલેસ્ટ્રોલ તથા બ્લડ પ્રેશર સંતુલિત રાખે છે.
જીવનશૈલી અને વ્યાયામનું મહત્વ
નિયમિત કસરત: રોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ ઝડપી ચાલવું, સાયકલ ચલાવવું કે તરવું હૃદયના ધબકારા સુધારે છે.
વજન નિયંત્રણ: વજન વધવાથી ધમનીઓ પર દબાણ વધે છે, તેથી બે કિલો વજન ઘટવાથી પણ બીપીમાં મોટો ફરક પડે છે.
તણાવ મુક્ત રહો: વધુ પડતો તણાવ શરીરમાં હોર્મોન્સનું સંતુલન બગાડે છે, તેથી યોગ અને ધ્યાન (પ્રાણાયામ) કરો.