સોરાયસીસ (Psoriasis) એક ક્રોનિક (દીર્ધકાલીન) ચામડીનો રોગ છે. તેમાં ચામડી પર લાલ રંગના પટ્ટા (patches) બને છે, જેમાં સફેદ/ચાંદી જેવી પડ (scales) દેખાય છે. આ રોગ ચેપરૂપ નથી એટલે એકથી બીજા વ્યક્તિને ફેલાતો નથી, પણ લાંબા સમય સુધી ચાલે છે.
સોરાયસીસના કારણો :
ચોક્કસ કારણ હજુ જાણીતા નથી, પરંતુ મુખ્ય કારણ છે –
- ઈમ્યુન સિસ્ટમમાં ખામી (શરીર પોતાની જ ચામડીની કોશિકાઓ પર હુમલો કરે છે).
- જનેટિક (વારસાગત) કારણો – કુટુંબમાં હોય તો શક્યતા વધારે.
- તણાવ, ચિંતા.
- ચામડીમાં ઈજા અથવા ઇન્ફેક્શન.
- દવાઓ (કેટલાક બ્લડ પ્રેશર કે મલેરિયાની દવાઓ).
- વધારે દારૂ કે ધુમ્રપાન.
- ઠંડુ હવામાન.
સોરાયસીસના લક્ષણો :
- લાલ, સુકી અને જાડા પટ્ટા ચામડી પર દેખાવા.
- તેના પર ચાંદી જેવા સફેદ પડ (scales).
- ખંજવાળ કે દાઝ જેવો અહેસાસ.
- ત્વચા તૂટવી, ક્યારેક લોહી પણ નીકળવું.
- માથાની ત્વચા (Scalp), કોણી, ઘૂંટણ, પીઠ પર વધારે જોવા મળે છે.
- ક્યારેક નખમાં પણ અસર (નખ જાડા થવા, તૂટવા, ડાઘ પડવા).
ઉપચાર :
ઘરગથ્થુ ઉપાય :
- ચામડી ભીની રાખવી (Moisturizer, કોકોનટ તેલ, એલોઅ વેરા જેલ).
- ગુંગણું પાણીથી સ્નાન કરવું.
- સ્નાન પછી તરત moisturizer લગાવવું.
- સૂર્યપ્રકાશ (Morning Sunlight) થોડીવાર લેવું.
- તણાવ ઓછો રાખવો – યોગ, ધ્યાન.
સોરાયસીસમાં કાળજી :
- વધારે સ્નાન, સોપ, કેમિકલ્સ ટાળવા.
- દારૂ, ધુમ્રપાન બંધ કરવું.
- સંતુલિત આહાર – ફળ, શાકભાજી, ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ (અળસી, માછલી, અકરોટ).
- junk food, મસાલેદાર અને તેલિયું ઓછું કરવું.
- નિયમિત કસરત કરવી.
સોરાયસીસ ચેપરૂપ નથી, એટલે અન્ય વ્યક્તિથી ફેલાતો નથી.
તે દીર્ધકાલીન છે, એટલે સતત કાળજી અને ડૉક્ટરની સલાહ જરૂરી છે.